Hidradenitis suppurativa (acne inversa)

Hidradenitis suppurativa, ook wel acne inversa genoemd, is een chronische ontstekingsziekte van de huid die ontstaat ter hoogte van de haarzakjes in lichaamsplooien zoals de oksels, de liezen, onder de borsten en rond de billen. De aandoening begint meestal na de puberteit, vaak tussen de 20 en 30 jaar, en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Kenmerkend zijn pijnlijke, terugkerende knobbels en abcessen die kunnen doorbreken en op termijn fistels (gangetjes onder de huid) en littekens kunnen vormen. Hoewel de naam doet vermoeden dat het om acne gaat, is hidradenitis suppurativa een aparte aandoening met een eigen oorzaak en aanpak. Een dermatoloog kan de diagnose stellen en een behandeling op maat opstarten om opstoten te beperken en blijvende schade te voorkomen.

Symptomen en herkenning

Hidradenitis suppurativa uit zich meestal op dezelfde plekken telkens opnieuw: de oksels, de liezen, de huid rond de anus en billen, en bij vrouwen ook onder de borsten. De aandoening verloopt in opstoten, met periodes van rust ertussen. Naarmate de ziekte langer bestaat, kunnen de plekken met elkaar verbonden raken via fistels onder de huid en kan er blijvende littekenvorming ontstaan.

• Pijnlijke, harde knobbels (nodules) onder de huid die weken kunnen aanslepen
• Abcessen die spontaan kunnen doorbreken met afscheiding van pus, soms met een onaangename geur
• Fistels of gangetjes onder de huid die plekken met elkaar verbinden
• Zwarte comedonen (dubbele mee-eters) in de aangetaste plooien
• Verdikte, hobbelige littekens na herhaalde ontstekingen
• Klachten die typisch verergeren rond de menstruatie of bij warmte en wrijving

Oorzaken en risicofactoren

De precieze oorzaak van hidradenitis suppurativa is nog niet volledig gekend, maar de aandoening ontstaat door een verstopping van de haarzakjes, waarna een ontstekingsreactie op gang komt in de omliggende huid en zweetklieren. Het is dus geen infectie of hygiëneprobleem, en de patiënt kan er zelf weinig aan doen om de ziekte te vermijden. Verschillende factoren spelen wel een rol bij het ontstaan en verergeren van de klachten.

• Erfelijke aanleg: bij ongeveer een kwart van de patiënten komt de aandoening ook voor bij een familielid
• Hormonale invloeden, waardoor de ziekte vaak verergert rond de menstruatie
• Roken, wat sterk geassocieerd is met een ernstiger ziekteverloop
• Overgewicht en schuring van huidplooien tegen elkaar
• Een verstoorde afweerreactie van de huid op de eigen bacteriën

Wat doet een dermatoloog: behandeling

De behandeling wordt afgestemd op de ernst en de uitgebreidheid van de aandoening (het zogenaamde Hurley-stadium, van 1 tot 3). Bij milde vormen volstaan vaak lokale of orale antibiotica, terwijl uitgebreide of hardnekkige vormen een combinatie van geneesmiddelen en chirurgie kunnen vereisen. Een dermatoloog bouwt de behandeling meestal stapsgewijs op.

• Lokale behandeling met antiseptische wasproducten of resorcinolcrème bij milde klachten
• Langdurige antibioticakuur (zoals doxycycline of een combinatie van clindamycine en rifampicine) om ontstekingen te temperen
• Biologische geneesmiddelen zoals adalimumab, een ontstekingsremmer die via injectie wordt toegediend bij matige tot ernstige vormen
• Ontstekingsremmende inspuitingen (corticosteroïden) rechtstreeks in een pijnlijke knobbel
• Chirurgische verwijdering van fistels of littekenweefsel bij terugkerende plekken, uitgevoerd door een dermatoloog of plastisch chirurg
• Laserontharing als ondersteunende behandeling om nieuwe opstoten te verminderen
• Leefstijladvies zoals stoppen met roken en gewichtsbeheersing als ondersteuning bij de behandeling

Wanneer naar de dermatoloog?

Omdat hidradenitis suppurativa vaak verward wordt met steenpuisten of een gewone huidinfectie, duurt het bij veel patiënten jaren voor de juiste diagnose gesteld wordt. Vroegtijdig advies inwinnen bij een dermatoloog kan blijvende littekenvorming helpen voorkomen en de levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren.

• Bij herhaaldelijk terugkerende, pijnlijke knobbels of abcessen op dezelfde plek in een huidplooi
• Wanneer de klachten gepaard gaan met pusafscheiding of een onaangename geur
• Als er meerdere plekken via gangetjes onder de huid met elkaar verbonden lijken
• Bij twijfel of de klachten gewone acne, een ingegroeide haar of iets anders zijn
• Wanneer eerdere behandelingen (zoals een korte antibioticakuur) niet aanslaan