Littekens

Wat zijn littekens?

Littekens ontstaan wanneer de huid zichzelf herstelt na schade. Het lichaam maakt nieuw bindweefsel (collageen) om wondjes te sluiten. Littekens zijn natuurlijk onderdeel van genezing, maar hun zichtbaarheid kan variëren: sommige worden nauwelijks opgemerkt, terwijl andere verdikt, verkleurd of gevoelig kunnen zijn en cosmetisch storend of functioneel beperkend.

Littekens kunnen ontstaan na snijwonden, brandwonden, acne, operaties, infecties, huidziekten of trauma. Het uiteindelijke resultaat hangt af van:

• Type en diepte van de huidbeschadiging
• Ontsteking en wondgenezing
• Genetische aanleg
• Huidtype en pigment
• Plaats op het lichaam
• Behandeling tijdens genezing

Dermatologen beschikken over verschillende technieken om littekens te verzachten en de huidstructuur te verbeteren.

Hoe ziet een litteken eruit?

Littekens kunnen verschillend voorkomen:

• Rood of donker (hyperpigmentatie)
• Lichter dan de huid (hypopigmentatie)
• Verdikt of vast aan onderlaag
• Glad of juist ruw
• Putjes of deukjes
• Verhoogde bultjes
• Trekgevoel of pijn

Nog geen litteken maar roodheid na acne, brandwond of ontsteking? Dat heet post-inflammatoire roodheid; dit kan ook behandeld worden.

Soorten littekens

Normale littekens

Geleidelijke afvlakking en vervaging in maanden. Vlak, licht verheven of klein streepje, natuurlijke genezing.

Hypertrofische littekens

Verdikte littekens binnen grenzen van de oorspronkelijke wond. Vaak rood, jeukend, strak of gevoelig. Komt voor na operaties, trauma, brandwonden.

Keloïden

Overmatige littekenvorming die buiten de grenzen van de wond groeit. Meer voorkomend bij donkerder huidtypes en op borst, schouders, kaaklijn, oren.

Atrofische littekens

Dunne of ingezonken littekens, zoals:

• Acnelittekens
• Waterpokkenlittekens
• Trauma-deukjes

Contracturen (brandwonden)

Littekens die de huid strak trekken, vaak functionele beperking bij gewrichten of hals.

Striae (stretchmarks)

Technisch gezien littekenvorming na uitrekken van huid. Niet gevaarlijk maar cosmetisch storend.

Hoe ontstaan littekens?

• Snijwonden, schaafwonden
• Brandwonden
• Acne (zie acne)
• Operaties
• Blaren, insectenbeten, infecties
• Huidziekten zoals waterpokken
• Overmatig krabben of pulken

Belangrijk: jouw genen spelen een grote rol. Sommige mensen hebben aanleg voor dikke littekens of keloïden.

Behandeling van littekens

Littekens kunnen bijna altijd worden verbeterd, soms subtiel, soms sterk. Geen enkele behandeling is 100% effectief, maar combinatietherapie is standaard in de dermatologie.

Topische behandelingen

• Siliconengel / siliconenpleisters (evidence-based)
• Corticosteroïdcrèmes bij hypertrofie/keloïd
• Hydraterende crèmes bij droge, schrale littekens
• Vitamine A-zuur (retinoïden) bij acnelittekens

Injecties

• Corticosteroïdinjecties (triamcinolon) voor keloïden en hypertrofische littekens
• 5-FU of bleomycine bij hardnekkige gevallen

Laser & energiebehandelingen

• Vascular lasers (roodheid & bloedvaatjes)
• Fraxel/CO₂ laser voor structuur & diepte
• Microneedling / RF microneedling
• IPL bij roodheid

Chirurgie

• Verwijdering + silicone + steroïd-injecties om opnieuw keloïd te voorkomen
• Z-vorming (Z-plasty) voor contracturen

Overige

• Druktherapie/pleisters bij keloïden
• Littekentherapie door huidspecialist (ambulant)
• PRP bij bepaalde gevallen

Thuiszorg & tips

• Bescherm littekens tegen zon (SPF 50) → voorkomt donker worden
• Niet krabben of pulken
• Zacht masseren (alleen indien geadviseerd)
• Gebruik siliconengel of -pleisters
• Geduld: littekens rijpen 6–18 maanden

Bij kinderen en gevoelige huid: milde aanpak & opvolging.

Wanneer dermatoloog raadplegen?

• Nieuwe littekens die dikker worden
• Jeukende, pijnlijke, harde of groeiende plek
• Littekens na brandwonden
• Cosmetische storende littekens
• Beperking van beweging of pijn
• Aanleg voor keloïden

Wat zelf doen tijdens de wachttijd

Wachttijd voor een dermatoloog is in België vaak 1-3 maanden. Deze tips helpen u de tussentijd nuttig te overbruggen:

• Maak foto's, fotografeer de aangedane huid wekelijks bij dezelfde verlichting. Helpt de dermatoloog enorm bij beoordeling.
• Vermijd irritatie, geen agressieve scrubs, parfum of nieuwe cosmetica. Houd het simpel.
• Bescherm tegen zon, SPF 30-50 dagelijks op aangedane plekken. Zon kan veel huidklachten verergeren of pigmentvlekken achterlaten.
• Noteer triggers, bijhouden wanneer het erger of beter wordt (voeding, stress, weer, producten) helpt de diagnose.
• Niet zelf experimenteren, vermijd online "wondermiddelen". Houd uw huid neutraal tot u advies krijgt.

Te lange wachttijd? Overweeg een online dermatoloog-consult, vaak binnen enkele dagen.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde onderwerpen

• Acne
• Huidbultjes
• Pigmentvlekken
• Huiduitslag

Huisarts of dermatoloog bij littekens?

Bekijk: huisarts of dermatoloog, uitgebreid overzicht · wachttijden dermatoloog · doe de huidklacht-check

Behandelingen die hierbij gebruikt worden

Een dermatoloog kan onder andere deze behandelingen overwegen: