Wratten

Wratten zijn goedaardige huidgroeiingen veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Ze komen bijzonder vaak voor: naar schatting krijgt 7 tot 10% van de bevolking er op enig moment mee te maken. Wratten zijn in principe onschuldig, maar kunnen cosmetisch storend of pijnlijk zijn, vooral op handen en voetzolen.

Het virus dringt binnen via kleine barstjes of wondjes in de huid. De incubatietijd is lang: weken tot maanden. Het immuunsysteem speelt een belangrijke rol — bij kinderen verdwijnen wratten vaak vanzelf, bij volwassenen duurt dit langer of lukt het niet zonder behandeling.

Types wratten

• Gewone wratten (verrucae vulgares) – harde, ruwe bultjes, vooral op handen en vingers. Grijswit oppervlak met zwarte puntjes (getromboseerde haarvaten).
• Voetwratten (verrucae plantares) – op de voetzool, groeien naar binnen door druk. Vaak pijnlijk bij lopen. Worden soms verward met likdoorns.
• Platte wratten (verrucae planae) – kleine, gladde, licht verheven wratten. Vaak in groepjes op gezicht, handen of scheenbenen.
• Genitale wratten (condylomata) – in de genitale regio, veroorzaakt door specifieke HPV-types. Vallen onder SOA-behandeling.
• Draadwratten (verrucae filiformes) – dunne, langgerekte uitsteeksels, vaak op gezicht of hals.
• Periunguale wratten – rond of onder de nagels. Kunnen de nagelgroei verstoren.

Oorzaken en besmetting

HPV is zeer besmettelijk en verspreidt zich via direct huidcontact of indirect via besmette oppervlakken (zwembadranden, douches, handdoeken). Risicofactoren zijn een verzwakt immuunsysteem, beschadigde huid (bijten op nagels, scheerwondjes) en vochtige omgevingen.

Diagnose

Een dermatoloog herkent wratten doorgaans op het oog. Bij twijfel kan dermatoscopie helpen om wratten te onderscheiden van likdoorns, mollusca of zelfs huidkanker. Zelden is een huidbiopsie nodig.

Behandeling

• Afwachten – bij kinderen verdwijnt 65% spontaan binnen 2 jaar
• Salicylzuur – dagelijks aanbrengen (17–40%), lost de wratlaag geleidelijk op
• Cryotherapie – bevriezing met vloeibaar stikstof, meerdere sessies nodig
• Curettage – wegschrapen onder lokale verdoving
• Lasertherapie – bij hardnekkige of uitgebreide wratten
• Immunotherapie – bij therapieresistente wratten (difencyprone, imiquimod)
• Bleomycine-injecties – in hardnekkige gevallen, door de dermatoloog

Preventie

• Draag slippers in openbare douches en zwembaden
• Deel geen handdoeken of persoonlijke spullen
• Krab of pul niet aan wratten — dit verspreidt het virus
• Houd de huid intact en goed gehydrateerd
• HPV-vaccinatie beschermt tegen bepaalde types (vooral genitale wratten)

Wanneer naar de dermatoloog?

• Als zelfbehandeling na 3 maanden geen effect heeft
• Bij pijnlijke voetwratten die het lopen belemmeren
• Bij wratten in het gezicht of genitale regio
• Bij snelle verspreiding of steeds terugkerende wratten
• Bij twijfel of het wel om een wrat gaat
• Bij een verzwakt immuunsysteem