Wintereczeem: als koude en droge lucht uw huid aanvallen

Wintereczeem — ook bekend als eczema craquelé of asteatotisch eczeem — is een vorm van eczeem die typisch opflakkert in de herfst- en wintermaanden. De combinatie van koude buitenlucht, droge verwarmingslucht binnenshuis en warme douches tast de huidbarrière aan, waardoor de huid uitdroogt, barst en gaat jeuken.

Symptomen

• Extreem droge, schilferige huid die aanvoelt als "perkament"
• Fijne barstjes in de huid die lijken op een opgedroogde rivierbedding
• Roodheid en ontsteking, vooral op de onderbenen, handen en onderarmen
• Intense jeuk, vaak erger 's avonds en 's nachts
• In ernstige gevallen: kloven die openscheuren en bloeden

Waarom is het erger in de winter?

De huid beschermt zichzelf met een natuurlijke vetlaag (lipiden) en vochtfactoren. In de winter wordt deze barrière van twee kanten aangevallen: koude lucht buiten bevat weinig vocht, terwijl verwarming binnenshuis de relatieve luchtvochtigheid laat dalen tot onder 30%. De huid verliest sneller vocht dan ze kan aanvullen. Wie daarbovenop lang en heet doucht, spoelt de resterende beschermende vetten weg.

Wie loopt risico?

Wintereczeem kan iedereen treffen, maar komt vaker voor bij ouderen (de huid produceert met de jaren minder talg), mensen met een voorgeschiedenis van atopisch eczeem, en bij beroepen waarbij de handen veel in contact komen met water of irriterende stoffen.

Wat kunt u zelf doen?

• Douche kort en lauw — maximaal 5–10 minuten, vermijd heet water
• Gebruik een zeepvrije wasgel — gewone zeep tast de huidbarrière aan
• Smeer direct na het douchen in — een vettige crème of balsem (geen lotion) houdt het vocht vast
• Verhoog de luchtvochtigheid — een luchtbevochtiger in de slaapkamer kan helpen
• Draag zachte, katoenen kleding — wol en synthetisch materiaal kunnen irriteren

Wanneer naar de dermatoloog?

Raadpleeg een dermatoloog als:

• De jeuk uw slaap of dagelijks leven verstoort
• De huid ondanks intensief smeren blijft barsten of bloeden
• Er tekenen van infectie zijn (nattend eczeem, gele korstjes, warmte)
• De klachten ook buiten de winter aanhouden
• U niet zeker weet of het om wintereczeem of een andere huidaandoening gaat

Behandeling door de dermatoloog

De dermatoloog kan een combinatie voorschrijven van een herstellende barrièrecrème, een milde corticosteroïdencrème om de ontsteking te dempen, en advies op maat over huidverzorging. Bij ernstige gevallen kan een korte kuur met een sterkere crème nodig zijn.