Waterwratjes (mollusca contagiosa)

Waterwratjes, in medische taal mollusca contagiosa of molluscum contagiosum genoemd, zijn kleine, glanzende huidbultjes die worden veroorzaakt door een besmettelijk virus uit de pokkenvirusfamilie. Ze komen vooral voor bij kinderen, maar ook volwassenen kunnen ze krijgen. De bultjes zijn onschuldig en verdwijnen meestal na verloop van tijd vanzelf, maar omdat ze besmettelijk zijn en soms lang aanslepen, kiezen sommige patiënten voor een behandeling bij de huisarts of dermatoloog.

Wat zijn waterwratjes en hoe herken je ze?

Waterwratjes zijn kleine, ronde, parelmoerkleurige tot huidkleurige bultjes met een glanzend oppervlak. Kenmerkend is de kleine deuk of navelvormige inkeping in het midden van elk bultje, al is die niet altijd met het blote oog goed zichtbaar. De bultjes zijn meestal 1 tot 5 millimeter groot, maar kunnen bij sommige patiënten tot ongeveer 1 centimeter groeien.

• Vaak meerdere bultjes tegelijk, soms in groepjes dicht bij elkaar
• Typische plaatsen bij kinderen: romp, oksels, armen, benen en gezicht
• Bij volwassenen soms ook in de liesstreek of onderbuik (dan vaak via seksueel contact overgedragen)
• Meestal geen jeuk of pijn, tenzij het bultje geïrriteerd of ontstoken raakt
• Een rode, ontstoken kring rond een wratje wijst er vaak op dat het lichaam het virus aan het opruimen is

Wat veroorzaakt waterwratjes?

Waterwratjes ontstaan door infectie met het molluscumvirus, een virus uit de pokkenvirusfamilie dat alleen de huid infecteert. Het virus is besmettelijk en verspreidt zich via direct huid-op-huidcontact, maar ook indirect via voorwerpen zoals handdoeken, badspullen, speelgoed of zwembadranden. Krabben of wrijven kan het virus over de eigen huid verspreiden (auto-inoculatie), waardoor er op andere plaatsen nieuwe wratjes verschijnen.

• Meest voorkomend bij kinderen tussen ongeveer 1 en 10 jaar
• Vaker en uitgebreider bij mensen met atopisch eczeem, door de verstoorde huidbarrière
• Kan hardnekkiger en uitgebreider verlopen bij mensen met een verminderde afweer
• Bij seksueel actieve volwassenen kan overdracht via intiem contact gebeuren

Behandeling: wat doet de dermatoloog?

Bij de meeste kinderen kiest men in eerste instantie voor afwachten, omdat het virus doorgaans vanzelf verdwijnt binnen enkele maanden tot ongeveer een jaar. De dermatoloog beslist samen met de patiënt (of de ouders) of een actieve behandeling zinvol is, bijvoorbeeld bij hardnekkige, uitgebreide of hinderlijke wratjes, of op uitdrukkelijke vraag van de patiënt.

• Cryotherapie: bevriezen van elk wratje met vloeibare stikstof
• Curettage: het wratje verwijderen met een scherp lepeltje, vaak onder lokale verdoving
• Aanstippen met een irriterende of blaartrekkende vloeistof, die de afweerreactie tegen het virus stimuleert
• Bij hardnekkige gevallen soms een crème of behandeling die de lokale afweerreactie versterkt
• Bij kinderen wordt terughoudend omgesprongen met pijnlijke methodes zoals curettage of cryotherapie, om littekens of angst voor de behandeling te vermijden

Wanneer naar de dermatoloog?

Een afspraak bij de dermatoloog is zinvol wanneer de diagnose niet zeker is, wanneer de wratjes snel toenemen in aantal, of wanneer ze langer dan een jaar aanwezig blijven zonder verbetering. Ook bij twijfel met andere huidaandoeningen, of wanneer een wratje er ongewoon uitziet, is een beoordeling door een arts aangewezen.

• Bij grote onzekerheid over de diagnose, of als de bultjes er atypisch uitzien
• Bij ernstige of uitgebreide waterwratjes samen met eczeem
• Bij een verminderde afweer (bijvoorbeeld door medicatie of een onderliggende aandoening) en veel of hardnekkige wratjes
• Bij wratjes rond de ogen die klachten geven, of bij tekenen van een bacteriële infectie zoals sterke roodheid, warmte of pusvorming
• Wanneer de wratjes bij een volwassene in de liesstreek verschijnen, om een soa uit te sluiten