Psoriasis

Wat is psoriasis?

Psoriasis is een chronische ontstekingsziekte van de huid (en soms gewrichten) waarbij huidcellen zich te snel delen. Dit leidt tot scherp begrensde roodheid met wit-zilveren schilfers. De aandoening verloopt in opstoten en is niet besmettelijk. Hoewel genezing niet mogelijk is, zijn er veel effectieve therapieën om de huid rustig te houden.

Hoe ziet psoriasis eruit?

• Rood-schilferende plaques met duidelijke randen
• Typische plaatsen: ellebogen, knieën, onderrug, behaarde hoofdhuid
• Jeuk en soms pijn of kloofjes
• “Kaarsvet”-schilfers; stipbloeding na schrapen (Auspitz-teken)

Oorzaken & risicofactoren

Psoriasis ontstaat door een samenspel van genetische aanleg en immuunactivatie. Triggers:

• Stress, infecties (bv. keelontsteking → guttata)
• Huidtrauma (Koebner-fenomeen), krabben
• Roken, alcohol
• Medicatie (beta-blokkers, lithium, sommige NSAID’s)
• Overgewicht, metabool syndroom

Vormen van psoriasis

• Plaque-psoriasis (vulgaris) – meest voorkomend
• Guttata – druppelvormige letsels, vaak na infectie
• Inverse – in plooien (oksels, liezen, bilspleet), minder schilfering
• Hoofdhuid-psoriasis – stevige schilfering op de scalp (zie ook roos/seborroe)
• Nagelpsoriasis – putjes, olie-vlek, onycholyse (zie nagelproblemen)
• Pustuleuze/erytrodermische – zeldzaam/ernstig, dringende medische zorg
• Artritis psoriatica – gewrichtsontsteking, stijfheid/pijn

Wanneer naar de dermatoloog?

• Uitgebreide of snel verergerende huiduitslag
• Ernstige jeuk/pijn, kloofjes of kloven aan handen/voeten
• Hoofdhuid die niet reageert op zelfzorg
• Nagelafwijkingen, misvorming of functieverlies
• Gewrichtspijn of ochtendstijfheid (denk aan artritis psoriatica)

Diagnose

Klinisch beeld door dermatoloog + anamnese; biopt enkel bij twijfel. Bij verdenking op artritis: bloedonderzoek/beeldvorming en verwijzing reumatologie.

Behandeling

Topische therapie (eerste lijn)

• Vitamine D-analogen (calcipotriol/calcitriol)
• Corticosteroïden (potentie volgens locatie; korte kuur + onderhoud)
• Combinatieproducten (calcipotriol/betamethason)
• Teer- of keratolytica (ureum/salicylzuur) als adjuvans

Lichttherapie

• NB-UVB of PUVA bij uitgebreide ziekte

Systemische/biologische therapie

• Conventioneel: methotrexaat, ciclosporine, acitretine
• Biologicals: TNF-α-, IL-17-, IL-23-remmers
• Small molecules: apremilast e.a.

Keuze hangt af van uitgebreidheid, comorbiditeiten, kinderwens en respons op eerdere therapieën. Doel = duidelijke huid en goede levenskwaliteit.

Hoofdhuid-psoriasis: praktijk

• Ontschilferen met keratolytica (salicylzuur/ureum) vóór actieve therapie
• Shampoos met teer, zinkpyrithion, ketoconazol (bij seborroe-component)
• Olie/lotions voor nachtelijke inwerking; zachte uitkamming

Nagelpsoriasis: aanpak

• Potente topica onder occlusie, intralesionale corticosteroïden
• Systemische/biologische therapie bij ernstige nagel- of gewrichtsbetrokkenheid
• Bescherming tegen trauma; nagels kort en droog houden

Leefstijl & zelfzorg

• Stoppen met roken, matig alcohol
• Gewicht normaliseren (verbetering therapierespons)
• Stressreductie, regelmatige slaap
• Huid mild wassen, dagelijks vettende emolliënt (ceramiden)
• Triggers beperken; krabben vermijden

Psoriasis & comorbiditeiten

Verhoogde associatie met metabool syndroom, cardiovasculaire risico’s en depressieve klachten. Bespreek cardiovasculaire screening, beweging en mentale ondersteuning met je arts.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Gerelateerde onderwerpen

• Huiduitslag
• Jeuk
• Nagelproblemen
• Roodheid
• Roos (seborroïsch eczeem)
• Droge huid