Melasma (zwangerschapsmasker)

Melasma, ook wel zwangerschapsmasker of chloasma genoemd, is een veelvoorkomende huidaandoening waarbij symmetrische, bruine tot grijsbruine vlekken ontstaan in het gezicht, vooral op de wangen, het voorhoofd, de slapen en de bovenlip. De aandoening is onschuldig en niet besmettelijk, maar kan wel een grote impact hebben op het zelfbeeld omdat de verkleuring vaak jaren aansleept. Melasma komt het meest voor bij vrouwen, zeker tijdens en na een zwangerschap of bij gebruik van hormonale anticonceptie, en treft vaker mensen met een getinte of donkere huid. Een dermatoloog kan de diagnose meestal stellen op basis van het klinisch beeld en helpt de aandoening onder controle te houden met een combinatie van zonbescherming en gerichte behandeling.

Symptomen en herkenning

Melasma uit zich als vlekken met een onregelmatige, wat grillige rand, die meestal symmetrisch over beide gezichtshelften verdeeld zijn. De kleur varieert van lichtbruin tot grijsbruin, afhankelijk van hoe diep het pigment in de huid zit.

• Symmetrische bruine tot grijsbruine vlekken op wangen, voorhoofd, slapen, neus of bovenlip
• Vlekken met vage, onregelmatige randen die geleidelijk in de normale huidskleur overlopen
• Geen jeuk, pijn of schilfering, de huid voelt normaal aan
• Verkleuring die duidelijker opvalt na zonblootstelling
• Zelden ook op de onderarmen bij langdurige zonblootstelling

Oorzaken

Melasma ontstaat wanneer de pigmentcellen (melanocyten) in de huid overactief worden en te veel pigment aanmaken. Hormonale schommelingen spelen daarbij een centrale rol, in combinatie met blootstelling aan zonlicht en zichtbaar licht.

• Zwangerschap, waarbij hoge oestrogeen- en progesteronspiegels de pigmentcellen stimuleren
• Hormonale anticonceptie of hormoontherapie
• Blootstelling aan UV-straling en zonlicht, de belangrijkste uitlokkende en verergerende factor
• Familiale aanleg, melasma komt vaker voor bij mensen met een getinte of donkere huidtype
• Bepaalde medicatie en, zeldzamer, schildklierproblemen

Behandeling door de dermatoloog

Melasma is een chronische aandoening die niet in één keer geneest, maar wel goed onder controle kan gehouden worden. De dermatoloog stelt een gefaseerd behandelplan op, waarbij strikte zonbescherming de hoeksteen vormt van elke aanpak, ongeacht welke bijkomende behandeling gekozen wordt.

• Dagelijkse toepassing van een breedspectrum zonnecrème met hoge beschermingsfactor (SPF50), ook bij bewolkt weer
• Voorgeschreven bleekcrèmes zoals hydrochinon, vaak gecombineerd met tretinoïne of een lokaal corticosteroïd, onder medische begeleiding
• Chemische peelings om de bovenste, gepigmenteerde huidlaag geleidelijk te vernieuwen
• Specifieke laserbehandelingen of IPL bij hardnekkige gevallen, met de nodige voorzichtigheid omdat verkeerd gekozen laser melasma net kan verergeren
• Orale tranexaminezuur als aanvullende behandeling in geselecteerde, hardnekkige gevallen, enkel op voorschrift
• Regelmatige opvolging, aangezien melasma na verbetering opnieuw kan terugkeren

Wanneer naar de dermatoloog?

Een consultatie is zinvol bij elke nieuwe of storende pigmentverkleuring in het gezicht, zeker als je niet zeker bent of het om melasma gaat. De dermatoloog bevestigt de diagnose, sluit andere oorzaken van pigmentvlekken uit en stelt een behandeling op maat voor.

• De vlekken breiden uit, worden donkerder of veroorzaken duidelijke hinder in het dagelijks functioneren
• Vrijverkrijgbare producten geven na enkele maanden geen enkele verbetering
• Je twijfelt of de vlek wel degelijk melasma is en geen ander type pigmentafwijking of moedervlek
• Je wil starten met een voorschriftplichtige behandeling zoals hydrochinon of een laserbehandeling
• De vlek verandert plots van vorm, kleur of structuur, wat steeds nagekeken moet worden