Impetigo (krentenbaard)

Impetigo, in de volksmond krentenbaard genoemd, is een oppervlakkige bacteriele huidinfectie die vooral bij jonge kinderen voorkomt, al kunnen ook volwassenen het krijgen. De aandoening ontstaat wanneer stafylokokken of streptokokken via een klein wondje, een insectenbeet of geirriteerde huid (bijvoorbeeld bij eczeem) de opperhuid binnendringen. Kenmerkend zijn snel openbarstende blaasjes rond de neus, mond of kin die indrogen tot honingkleurige korsten. Impetigo is erg besmettelijk maar in de meeste gevallen goed en snel te behandelen, zonder blijvende schade aan de huid.

Symptomen en herkenning

Impetigo begint meestal met kleine rode vlekjes of blaasjes op de huid, vaak rond de neus, de mond of de kin, al kan de infectie zich ook op armen, benen of andere delen van het lichaam voordoen. De blaasjes zijn erg dun en barsten daardoor snel open, waarna er een helder tot geelachtig vocht uit loopt. Dit vocht droogt in tot de typische honingkleurige of goudbruine korsten die de aandoening zijn bijnaam krentenbaard hebben gegeven. De huid kan lichtjes jeuken of gevoelig aanvoelen, maar echte pijn of koorts komt bij de gewone vorm zelden voor.

• Rode vlekjes die snel overgaan in dunwandige blaasjes
• Blaasjes die openbarsten en nattend vocht afgeven
• Honingkleurige of goudbruine korsten, vooral rond neus en mond
• Lichte jeuk of een branderig gevoel op de aangetaste plek
• Bij de zeldzamere bulleuze vorm: grotere, stevigere blaren die langer intact blijven
• Snelle verspreiding naar aangrenzende huid door krabben

Oorzaken en risicofactoren

Impetigo wordt veroorzaakt door een infectie met stafylokokken (Staphylococcus aureus) of streptokokken (Streptococcus pyogenes), twee bacterien die van nature op de huid of in de neus aanwezig kunnen zijn zonder klachten te geven. Pas wanneer de huidbarriere beschadigd is, bijvoorbeeld door een schaafwondje, insectenbeet, eczeemplek of krabwondje, krijgen deze bacterien de kans om de opperhuid binnen te dringen en de infectie te veroorzaken. Omdat de bacterien makkelijk overspringen via direct huidcontact of gedeelde voorwerpen, verspreidt impetigo zich vlot binnen gezinnen, klasgroepen en kinderopvang.

• Infectie met Staphylococcus aureus en/of Streptococcus pyogenes
• Een beschadigde huidbarriere (wondje, insectenbeet, krabplek)
• Onderliggende huidaandoeningen zoals eczeem
• Nauw contact met een besmet persoon, vooral bij jonge kinderen
• Warm en vochtig weer, wat bacteriegroei bevordert
• Verminderde hygiene of gedeeld gebruik van handdoeken en washandjes

Behandeling: wat doet de dermatoloog

Bij een beperkte, oppervlakkige vorm van impetigo (niet-bulleus, met weinig plekjes) volstaat meestal een lokale behandeling met een antibioticacreme of -zalf, zoals fusidinezuur of mupirocine, gedurende enkele dagen tot een week. De dermatoloog reinigt de korsten eerst voorzichtig met water en een milde zeep zodat de zalf beter kan inwerken. Bij meer uitgebreide infecties, bulleuze impetigo, koorts of wanneer de lokale behandeling onvoldoende aanslaat, wordt overgeschakeld op orale antibiotica die gericht zijn tegen stafylokokken en streptokokken. De dermatoloog kan ook een wondafname (kweek) doen om de precieze bacterie en de gevoeligheid voor antibiotica te bepalen, zeker bij hardnekkige of terugkerende gevallen.

• Lokale antibioticazalf (fusidinezuur, mupirocine) bij beperkte, niet-bulleuze impetigo
• Voorzichtig reinigen en verwijderen van de korsten voor het aanbrengen van de zalf
• Orale (systemische) antibiotica bij uitgebreide, bulleuze of hardnekkige infecties
• Eventueel een kweek van het wondvocht om de bacterie en de antibioticagevoeligheid te bepalen
• Advies om nagels kort te knippen en handen goed te wassen om verspreiding en krabben te beperken
• Opvolging bij kinderen met eczeem, om nieuwe uitbraken te helpen voorkomen

Wanneer naar de dermatoloog?

Een huisarts kan een typische, beperkte impetigo doorgaans goed herkennen en behandelen. Een verwijzing naar de dermatoloog is zinvol wanneer de diagnose niet duidelijk is, de infectie zich snel uitbreidt, telkens terugkeert, of niet reageert op een eerste behandeling met lokale of orale antibiotica. Ook bij baby's, mensen met een verzwakt immuunsysteem, of wanneer koorts en algemeen ziek-zijn optreden, is snelle medische opvolging aangewezen.

• De plekken breiden snel uit of er komen er steeds meer bij
• Geen verbetering na enkele dagen behandeling met antibioticazalf
• Impetigo die telkens terugkeert, ook na correcte behandeling
• Koorts, algemeen ziektegevoel of opgezette lymfeklieren
• Twijfel over de diagnose (verwarring met andere huidaandoeningen zoals eczeem of koortsblaasjes)
• Baby's, mensen met een verzwakt afweersysteem of met uitgebreid eczeem