Isotretinoïne (Roaccutane)

Isotretinoïne — beter bekend onder de merknaam Roaccutane — is het meest effectieve medicijn tegen ernstige acne. Het is een vitamine A-derivaat (retinoïd) dat als enige acnemiddel alle vier de oorzaken van acne tegelijk aanpakt: overmatige talgproductie, verstopte poriën, bacteriegroei en ontsteking.

Isotretinoïne wordt voorgeschreven door een dermatoloog wanneer andere behandelingen onvoldoende resultaat geven, of bij ernstige acne met risico op blijvende littekens. Bij 85% van de patiënten leidt één kuur tot langdurige of permanente verbetering.

Wanneer wordt isotretinoïne voorgeschreven?

• Ernstige nodulocystische acne
• Matige acne die niet reageert op antibiotica + lokale therapie (na 3–6 maanden)
• Acne met littekenvorming
• Acne die snel terugkeert na stoppen van antibiotica
• Acne met belangrijke psychologische impact

Hoe werkt het?

Isotretinoïne vermindert de talgklieren drastisch (tot 90% reductie), normaliseert de verhoorning van de haarfollikel, remt de groei van Cutibacterium acnes en vermindert ontsteking. Dit verklaart waarom het zo effectief is — en waarom de meeste bijwerkingen te maken hebben met droogheid.

Behandelschema

• Startdosis: meestal 0,5 mg/kg/dag, geleidelijk opbouwen
• Onderhoudsdosis: 0,5–1 mg/kg/dag
• Duur: 6–8 maanden (tot cumulatieve dosis van 120–150 mg/kg bereikt is)
• Capsules innemen bij een vetrijke maaltijd (betere opname)
• Maandelijkse controle bij de dermatoloog

Bijwerkingen

Bijwerkingen komen vaak voor maar zijn vrijwel altijd dosisafhankelijk en reversibel:

• Droge lippen – bij vrijwel iedereen. Lippenbalsem (vaseline, Cerave) is onmisbaar.
• Droge huid en ogen – hydraterende crème en eventueel kunsttranen
• Initiële verergering – acne kan de eerste weken opflakkeren (daarom lage startdosis)
• Droge neus / neusbloedingen – neuszalf helpt
• Spier- en gewrichtspijn – vooral bij fysiek actieve patiënten
• Verhoogde leverwaardes / cholesterol – wordt gemonitord via bloedonderzoek
• Lichtgevoeligheid – dagelijks SPF 50+ is verplicht

Bloedcontroles

Vóór de start en maandelijks tijdens de behandeling controleert de dermatoloog:

• Leverfunctie (ALAT, ASAT)
• Lipidenprofiel (cholesterol, triglyceriden)
• Zwangerschapstest bij vrouwen (isotretinoïne is strikt teratogeen)

Zwangerschap en anticonceptie

Isotretinoïne veroorzaakt ernstige aangeboren afwijkingen. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd moeten voldoen aan strenge voorwaarden:

• Betrouwbare anticonceptie starten minimaal 1 maand vóór de behandeling
• Anticonceptie voortzetten tot minimaal 1 maand ná de laatste dosis
• Maandelijkse zwangerschapstest (negatief) vóór elk nieuw recept
• Informed consent ondertekenen (zwangerschapspreventieprogramma)

Veelgestelde vragen

Mag ik alcohol drinken?
Matig alcoholgebruik is meestal toegestaan, maar beide belasten de lever. Bespreek dit met uw dermatoloog.

Mag ik sporten?
Ja, maar intensieve contactsporten of extreem zware belasting kunnen meer spierklachten geven.

Komt acne terug na de kuur?
Bij 85% niet of nauwelijks. Bij 15% is een tweede kuur nodig, doorgaans korter.

Kan ik mijn huid laten behandelen (laser, peeling)?
Niet tijdens de kuur en tot 6 maanden erna — de huid is te kwetsbaar.

Wanneer naar de dermatoloog?

• Bij ernstige of littekengevende acne
• Als antibiotica en lokale behandeling onvoldoende werken
• Bij steeds terugkerende acne
• Bij significante psychologische impact door acne