Fototherapie (UVB/PUVA)

Fototherapie is een bewezen dermatologische behandeling waarbij de huid wordt bestraald met gecontroleerd ultraviolet licht. Het remt ontstekingsprocessen en overmatige celgroei in de huid. De behandeling wordt al meer dan 40 jaar succesvol ingezet bij chronische huidaandoeningen zoals psoriasis, eczeem en vitiligo.

De twee meest gebruikte vormen zijn smalband-UVB (311–313 nm) en PUVA (psoraleen + UVA). Smalband-UVB is tegenwoordig de standaard eerste keus vanwege de gunstige balans tussen effectiviteit en veiligheid.

Indicaties

• Psoriasis – uitgebreide plaque psoriasis die onvoldoende reageert op lokale therapie
• Atopisch eczeem – chronisch eczeem bij volwassenen en kinderen (vanaf 6 jaar)
• Vitiligo – stimuleert repigmentatie van witte vlekken
• Pruritus – hardnekkige jeuk zonder duidelijke oorzaak
• Lichen planus – ontstekingsachtige huidaandoening
• Mycosis fungoides – vroeg stadium cutaan T-cellymfoom
• Polymorf lichtuitslag – preventieve hardening vóór de zomer

UVB versus PUVA

• Smalband-UVB – geen medicatie nodig, minder bijwerkingen, eerste keus bij de meeste indicaties. Sessies van 1–10 minuten.
• PUVA – psoraleen (lichtgevoelig makend middel) wordt ingenomen of lokaal aangebracht vóór UVA-bestraling. Krachtiger, maar meer bijwerkingen. Gereserveerd voor therapieresistente gevallen.

Behandelschema

• 2–3 sessies per week, altijd met minimaal 48 uur tussentijd
• Behandelduur: 6–12 weken (20–30 sessies)
• De dosis wordt geleidelijk opgebouwd op basis van huidtype en respons
• Behandeling vindt plaats in een speciale lichtcabine (staand of liggend)
• Bij gelokaliseerde klachten: handvoet-unit of gerichte bestraling

Effectiviteit

Bij psoriasis bereikt 70–80% van de patiënten een duidelijke verbetering (≥75% reductie) na een volledige kuur. Bij vitiligo is repigmentatie mogelijk, maar vereist langere behandeling (6–12 maanden). Het effect is niet permanent — onderhoudstherapie of herbehandeling kan nodig zijn bij terugval.

Bijwerkingen

• Roodheid (zonnebrandachtig) – meest voorkomend, wijst op te hoge dosis
• Droogheid en jeuk – verhelpen met vette crème
• Lichte bruinkleuring van de huid
• Bij PUVA: misselijkheid door psoraleen, verplicht dragen van UV-bril na inname
• Langetermijn: cumulatieve UV-schade en licht verhoogd risico op huidkanker bij hoge cumulatieve dosis (vooral PUVA)

Praktische tips

• Breng geen parfum of cosmetica aan vóór de sessie
• Bescherm gevoelige zones (gezicht, genitaliën) indien niet behandeld
• Smeer na de sessie een hydraterende crème
• Vermijd extra zonblootstelling op behandeldagen
• Meld roodheid altijd bij de volgende sessie — de dosis wordt aangepast

Wanneer naar de dermatoloog?

• Bij uitgebreide psoriasis of eczeem dat onvoldoende reageert op crèmes
• Bij vitiligo waarvoor u repigmentatie wenst
• Bij chronische jeuk zonder duidelijke oorzaak
• Uw dermatoloog beoordeelt of fototherapie geschikt is voor uw situatie