Cryotherapie (bevriezing met vloeibaar stikstof)

Cryotherapie is een veelgebruikte dermatologische techniek waarbij huidletsels worden bevroren met vloeibaar stikstof (-196°C). Door de extreme koude worden de cellen in het behandelde weefsel vernietigd, waarna het lichaam ze op natuurlijke wijze afstoot en vervangt door gezonde huid.

De behandeling is snel, veilig en wordt al decennia routinematig toegepast in de dermatologische praktijk. Ze kan worden uitgevoerd met een spraytoestel, een wattenstok of een speciale cryosonde, afhankelijk van de grootte en locatie van het letsel.

Indicaties

• Wratten – meest voorkomende indicatie, zowel gewone wratten als voetwratten
• Actinische keratosen – voorstadia van huidkanker door zonneschade
• Seborrhoïsche keratosen – goedaardige ouderdomswratten
• Molluscum contagiosum – virale huidbultjes, vooral bij kinderen
• Steelwratten (fibromen) – kleine, zachte huidaanhangsels
• Keloïd en hypertrofische littekens – in combinatie met andere therapieën
• Oppervlakkige basaalcelcarcinomen – in specifieke gevallen

Hoe verloopt de behandeling?

• Geen verdoving nodig in de meeste gevallen
• Vloeibaar stikstof wordt kort op het letsel gespoten of aangebracht (5–30 seconden)
• U voelt een branderig of prikkend gevoel tijdens de bevriezing
• Soms wordt een dubbele freeze-thaw cyclus toegepast voor een dieper effect
• Duur: enkele minuten per sessie
• Bij wratten zijn meestal 2–4 sessies nodig, met 2–3 weken tussentijd

Na de behandeling

• Roodheid en lichte zwelling zijn normaal
• Een blaar kan zich vormen (soms bloederig) — dit is een goed teken
• De blaar droogt in na enkele dagen en vormt een korstje
• Het korstje valt na 1–3 weken af, daaronder zit nieuwe huid
• Niet zelf de blaar doorprikken — infectierisico
• Bescherm het behandelde gebied tegen zonlicht

Effectiviteit

De slagingskans hangt af van het type letsel. Bij actinische keratosen is cryotherapie in 75–99% effectief na één behandeling. Bij wratten ligt de genezingskans na meerdere sessies rond 70–80%. Hardnekkige of diepe wratten vereisen soms een alternatieve aanpak.

Risico's en bijwerkingen

• Pijn tijdens en kort na de behandeling (mild tot matig)
• Blaarvorming (verwacht en normaal)
• Tijdelijke verkleuring: lichte vlek (hypopigmentatie) of donkere vlek (hyperpigmentatie)
• Zeer zelden: zenuwschade bij behandeling nabij oppervlakkige zenuwen
• Klein littekenrisico, vooral bij herhaalde behandeling

Wanneer naar de dermatoloog?

• Bij wratten die niet reageren op zelfzorg met salicylzuur
• Bij verdachte huidvlekken of ruwe plekjes door zonneschade
• Bij cosmetisch storende keratosen of fibromen
• Altijd bij huidletsels waarvan de aard onduidelijk is